|
Małopolskie Dziedzictwo Renesansu
Tytuł projektu: Małopolskie Dziedzictwo Renesansu
Beneficjent: Stowarzyszenie Willa Decjusza
Miejscowość: Kraków
Województwo: małopolskie
Czas realizacji: sierpień 2009 – listopad 2010
Obszar tematyczny: Łączenie ochrony dziedzictwa kulturowego z rozwojem lokalnych społeczności
Projekt Małopolskie Dziedzictwo Renesansu jest inicjatywą Stowarzyszenia Willa Decjusza służącą promocji i zachowaniu lokalnego dziedzictwa kulturowego oraz atrakcji turystycznych związanych z tradycjami regionu. Adresowany jest do władz Regionu, społeczności lokalnej, właścicieli i użytkowników obiektów zabytkowych, nauczycieli, instruktorów i dziennikarzy. Struktura projektu obejmuje Spotkania z kulturą Renesansu adresowane do otwartej publiczności oraz wizyty studyjne dla dzieci ze szkól podstawowych. I. Spotkania z kulturą Renesansu W efekcie rozwijającej się współpracy właścicieli, instytucji zarządzających renesansowymi budynkami oraz przedstawicieli samorządów lokalnych wybrane obiekty jednocześnie udostępniane są wszystkim zainteresowanym do bezpłatnego zwiedzania. Zwiedzaniu towarzyszą Spotkania z Kulturą Renesansu, obejmujące wykłady i wydarzenia artystyczne poświęcone szeroko rozumianej kulturze epoki. Wydarzenia te następnie staną się podstawą tworzenia wieloletnich programów wspólnej działalności kulturalnej i edukacyjnej adresowanej do szkół z całej Małopolski. W 2009 roku w ramach otwartych spotkań udostępnione zostały: Zamek w Suchej Beskidzkiej, Dwór w Jeżowie, Renesansowy Lamus przy Dworze w Branicach, Zespół pałacowo-parkowy w Młoszowej, Zamek na Mirowie w Książu Wielkim, Bazylika Grobu Bożego w Miechowie oraz Willa Decjusza w Krakowie. Celem Spotkań z kulturą Renesansu jest promocja architektury Małopolski, poprzez przygotowanie zabytkowych obiektów do otwarcia dla mieszkańców i turystów, opracowanie ich jednolitej identyfikacji promocyjnej oraz stworzenie spójnego programu udostępniania zwiedzającym. II. Wizyty studyjne dla młodzieży szkolnej Projekt „Małopolskie Dziedzictwo Renesansu” ma również na celu wypracowanie nowoczesnego modelu edukacji kulturowej skierowanej do dzieci i młodzieży szkolnej oraz ich nauczycieli i opiekunów. Model ten posłuży uzupełnieniu edukacji szkolnej o tematykę związaną z dziedzictwem kulturowym oraz zwrócenie uwagi uczniów na nowe obszary zainteresowań. Lekcje kultury odbywają się w zabytkowych budynkach, powstałych w epoce Renesansu. Obcowanie z substancją zabytkową pozwala uczniom na bardziej trwałe przyswojenie sobie nowych zagadnień. Spodziewamy się, że niecodzienna sceneria spotkania pozwoli uczniom biorącym udział w projekcie na trwałe przyswojenie sobie nowych zagadnień dotyczących szeroko pojętej kultury.
Zajęcia dydaktyczne dotyczą wybranych tematów z zakresu kultury, ze szczególnym zwróceniem uwagi na epokę Renesansu. Na program składają się: lekcje historii, dotyczące architektury budynku z uwzględnieniem cech budowli renesansowych a także postaci dawnych właścicieli, reprezentujących polskie, szlacheckie rody. Naszą intencją jest ukazanie epoki w sposób szeroki, jak najbardziej obrazowy i interesujący dla młodego odbiorcy. Właśnie dlatego uczniowie poznają zarówno muzykę, taniec, instrumenty, stroje, teksty, jak i obyczaje tamtej epoki. Wykłady uzupełnia prezentacja multimedialna wraz z obszernym komentarzem. Dopełnieniem wiedzy teoretycznej są warsztaty kulturowe prowadzone pod kierunkiem instruktorów, podczas których uczniowie poznają, miedzy innymi, podstawowe kroki tańca renesansowego oraz rodzaje ubiorów. Integralnymi częściami projektu są również: wspólny posiłek, który stanowi pretekst do zapoznania się z etykietą towarzyszącą spożywaniu posiłków na dworze Zygmunta Starego W ramach programu odbywają się zajęcia plastyczne, podczas których uczniowie wykonują prace inspirowane wykładem oraz prezentacją. W ramach warsztatów powstają aranżacje renesansowych komnat, zdobienia liter, czy ozdoby uzupełniające stroje dworskie. Projekt „Małopolskie Dziedzictwo Renesansu” spotkał się z dużym zainteresowaniem środowiska pedagogicznego. Uczestnikami programu są uczniowie szkół podstawowych, nauczyciele, instruktorzy, opiekunowie i rodzice dzieci biorących udział w spotkaniu, a także artyści, przedstawiciele mediów. Docelowo w ramach projektu zrealizowanych zostanie 27 wizyt studyjnych, w których weźmie udział ponad 800 uczniów. Celem wizyt studyjnych jest wypracowanie nowoczesnego modelu edukacji kulturowej skierowanej do dzieci i młodzieży szkolnej, nauczycieli i instruktorów na przykładzie przestrzeni wyznaczonej przez walory historyczne zabytkowych obiektów renesansowych z Małopolski. Podsumowaniem realizacji całego projektu będą: sieć partnerów (użytkowników i właścicieli), mających siedzibę w obiektach renesansowych na terenie Małopolski, publikacja książkowa adresowana do dzieci w wieku szkolnym na temat kultury Renesansu oraz prezentacja multimedialna służąca promocji idei projektu i zachęceniu innych placówek kulturalnych w zabytkowych obiektach do wdrożenia programu w swoich siedzibach. W realizacji zadania Stowarzyszenie kładzie nacisk na trwałość przekazywanej idei promocji lokalnego dziedzictwa kulturowego - stąd założeniem projektu jest zainteresowanie jego realizacją innych placówek kulturalnych mieszczących się w obiektach zabytkowych oraz zachęcanie do wdrożenia programu wizyt studyjnych w swoich siedzibach. Realizacji tego założenia służą przede wszystkim organizowane seminaria, a także przekazanie informacji o programie do mediów. W 2010 roku kolejna edycja otwartych Spotkań z kulturą Renesansu została zaplanowana w terminach: 12 września, 24 października oraz 7 listopada. Szczegóły udostępniania obiektów oraz informacje na temat realizacji projektu zamieszczane są na stronach www.szlakrenesansu.pl oraz www.villa.org.pl Sieć obiektów dotychczas udostępnionych publiczności tworzą:
Zamek w Suchej Beskidzkiej Renesansowy zamek z XVI/XVII w. w Suchej Beskidzkiej, zwany "Małym Wawelem" jest budowlą trójskrzydłową z czterema narożnymi wieżami z prostokątnym niemiarowym dziedzińcem z wjazdem od wschodu. Dwupiętrowe skrzydła południowe i zachodnie od strony dziedzińca zdobią piętrowe krużganki, gdzie w części parterowej arkady podtrzymują czworoboczne filary, a na piętrze toskańskie kolumny.
 Zamek był siedzibą rodów Komorowskich, Wielopolskich, Branickich i Tarnowskich. Zawiązkiem zamku był dwór obronny wzniesiony ok. 1554 r. przez Kaspra Suskiego, usytuowany na północ od Rynku u podnóża góry Jasień. Budowla powstała z miejscowego kamienia łamanego, obrabianego stosownie do potrzeb nielicznych szczegółów dekoracyjnych budynku. Rozbudowany w okazałą magnacką rezydencję w 1614 roku z udziałem Piotra Komorowskiego. Powiększony i wewnątrz zmodernizowany ok. 1708 roku przez Annę z Lubomirskich Wielopolską voto Małachowską. Rekonstruowany w latach 1882-87 i 1905. Na terenie parku, należącego do kompleksu zamkowego znajduje się piękna oranżeria wybudowana w stylu neogotyku angielskiego oraz Domek Ogrodnika. O północy na krużgankach można spotkać Białą Panią, którą jest widmo Anny Konstancji z Lubomirskich Wielopolskiej
Renesansowa rezydencja Branickich (tzw. lamus)  Budowla o walorach obronnych była główną i reprezentacyjną rezydencją Branickich. Jej zręby pochodzą zapewne z początków XVI w. Pełniła wówczas rolę wieży obronno-mieszkalnej. Dzisiejszy kształt uzyskała ok. 1603 r., po dobudowaniu sieni do budynku, który pierwotnie miał jedno wnętrze. Rozbudowę rezydencji przypisuje się Janowi Branickiemu (zm.1611). Modernizacji siedziby rodowej dokonał słynny warsztat Santi Gucciego (artysta jest autorem min. nagrobków króla Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki w Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu). Zapewne w tym czasie powstał też włoski ogród geometryczny. Budowlę wzniesiono na planie prostokąta (ok. 12 x
Dwór w Jeżowie Dwór obronny w Jeżowie jest jednym z najlepiej zachowanych obronnych dworów renesansowych w Polsce. Bryła dworu w Jeżowie, zbliżona w zewnętrznym obrysie niemal do kwadratu o wymiarach 16,5 na
 Po przebudowie dwór miał po cztery izby na dolnych kondygnacjach (przyziemie i parter), natomiast na piętrze nad nową, północną częścią, urządzono wielką salę o przeznaczeniu reprezentacyjnym. Zakończenie drugiego etapu budowy dworu datuje się zazwyczaj na rok 1544, widniejący na tablicy erekcyjnej nad obecnym wejściem do dworu. Po 1945 roku dwór pozbawiony właścicieli popadł w ruinę. Po renowacji przeprowadzonej w latach 60. XX wieku gospodarzem dworu jest Zespół Szkół Plastycznych w Tarnowie. Dwór jeżowski pełni obecnie rolę ośrodka plenerowego dla młodzieży Szkoły. Odbywają się w nim również ogólnopolskie plenery malarskie twórców profesjonalnych i amatorów.
Zamek na Mirowie w Książu Wielkim  Zamek został wzniesiony w latach 1585 - 1595 przez biskupa krakowskiego i dziedzica Książa Wielkiego - Piotra Myszkowskiego i jego bratanka, Piotra - starostę Chęcińskiego według projektu włoskiego architekta i zarazem rzeźbiarza - Santi Gucciego, nadwornego artysty Zygmunta II Augusta, Anny Jagiellonki i Stefana Batorego.
Budowla założona jest na planie wydłużonego prostokąta zorientowanego w kierunku północ-południe, w części środkowej ma dwa ryzality (od frontu i z tyłu) oraz występy przy bocznych ścianach. Pałac wzniesiony był z cegły i kamieni pińczowskiego, jest dwupiętrowy, podpiwniczony. Piwnice i parter maja renesansowe sklepienia kolebkowe z lunetami. Zamek został zaprojektowany w stylu późnorenesansowym, w późniejszych okresach otrzymał elementy późnobarokowe i neogotyckie. Położony jest na wyniosłym wzgórzu Mirowskim, oddalonym kilkaset metrów na wschód od Książa.
Renesansowy klasztor i Kaplica Grobu Bożego w Miechowie  W latach 1530 i następnych średniowieczny klasztor Bożogrobców w Miechowie został całkowicie przebudowany. Powstały wówczas gotycko-renesansowe krużganki oraz centralna, kopułowa kaplica Grobu Bożego wzorowana na współczesnej, wawelskiej kaplicy biskupa Piotra Tomickiego. Warsztat budowlany, widoczny także w innych miastach Małopolski (Kraśnik), łączył w swej sztuce tradycje cechowe budownictwa późnogotyckiego z elementami nowej sztuki sprowadzonej do Krakowa wraz z włoskimi architektami i budowniczymi w początkach XVI wieku. We wnętrzu kaplicy zachował się symboliczny grób Boży, a w kopule odkryto wspaniałe dekoracje przedstawiające kasetony z rozetami, a poniżej herby i figury świętych oraz inne przedstawienia. Odkrycie malowideł podczas prowadzonych prac konserwatorskich w 2008 roku stało się rewelacją sezonu.
Zespół pałacowo-parkowy w Młoszowej Położone w pobliżu Katowic, wielokrotnie rozbudowywane i odnawiane w XVIII i XIX wieku założenie pałacowe wraz z parkiem i stawem dziś ogrodzone jest wysokim, kamiennym murem z wieżyczkami i basztami. Najstarsze wzmianki o Młoszowej i jej właścicielach pieczętujących się herbem Nowina pochodzą z wieku XIV. Następnie w XVIII wieku majątek należał do starosty krakowskiego Hieronima Wielopolskiego, a w 1798 roku dobra zakupił adwokat Kajetan Florkiewicz, Kajetan i jego syn Juliusz Florkiewiczowie spędzili tu niemal cały swój żywot, nie szczędząc ani wysiłków, ani fortuny na uczynienie z szesnastowiecznego pałacu wielkopańskiej, neogotyckiej rezydencji. Kolejni właściciele Witold i Juliusz Potoccy dostosowali pałac i jego otoczenie do swoich gustów i potrzeb. Autorem projektu przebudowy rezydencji był znany krakowski architekt Zygmunt Hendel. Nadał on pałacowi wytworne formy architektury francuskiej z przełomu XVI i XVII wieku. Pałac wraz z kaplicą, budynkami oficyny i arsenału a także Brama Królewska i baszta Florkiewiczów są obiektami wpisanymi do rejestru zabytków. Zespół Pałacowo-Parkowy w Młoszowej jest własnością Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach.
Willa Decjusza w Krakowie  Willa Decjusza na Woli Justowskiej jest jednym z najbardziej znanych i najpiękniejszych przykładów architektury rezydencjonalnej w Polsce. Zbudowana w latach trzydziestych XVI w. z inicjatywy Justusa Ludwika Decjusza, sekretarza Króla Zygmunta I, wzorowana była na modnych w ówczesnej Europie posiadłościach z okolic Florencji i Rzymu, będących miejscem wypoczynku, spotkań i dysput filozoficznych. Budowlę na rzucie prostokąta, wznieśli około 1535 r. włoscy budowniczowie: Bernardino Zanobi de Giannotis z Rzymu, Jan Cini ze Sieny i Filip z Fiesole. Willa została usytuowana na wschodnim stoku wzgórza i zwrócona elewacją frontową w kierunku Krakowa. Z tego okresu zachowały się, widoczne z tarasu na parterze, dwa okienka piwniczne o obramieniach kamiennych. W obecnej piwnicy, a dawnym przyziemiu, zachował się zespół sześciu prostych portali kamiennych oraz kamienny węgar okna, który posiada bogate renesansowe profilowanie. Rezydencja otoczona była ogrodami i parkiem. Przypuszcza się, że założenie ogrodowe składało się z dwóch części - większego ogrodu kwaterowego oraz drugiego w typie „giardino secreto”. Uzupełnieniem ogrodów były stawy usytuowane od strony rzeki Rudawy. Przyległe zalesione wzgórza stanowiły kompozycyjne dopełnienie zespołu. Obecna trzykondygnacyjna, arkadowa loggia rozpięta między dwiema wieżami alkierzowymi, jest w całości efektem przebudowy dokonanej przez Stanisława Lubomirskiego w pierwszej ćwierci XVII w. Zespół pałacowo-parkowy obejmuje obecnie budynek Willi Decjusza oraz dwie oficyny: Dom Łaskiego i Dom Erazma, a także otaczający je Park Decjusza. Od 1996 roku budynek jest siedzibą Stowarzyszenia Willa Decjusza.
Organizator:
Stowarzyszenie Willa Decjusza
ul. 28 lipca 17a, 30-233 Kraków, tel. (12) 425 36 44, fax (12) 425 36 6
koordynator projektu: Katarzyna Trojanowska, e-mail:
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
Fundatorzy: „Projekt został zrealizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych”
Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego
|
